Αντίγραφα από τις «Μαγεμένες» (τα "ελγίνεια" της Μακεδονίας) επιστρέφουν στη γενέθλιά τους Θεσσαλονίκη

Η επιχείρηση της επιστροφής των "Incantadas" (όπως ήταν στα σεφαραδίτικα ο τίτλος των "Μαγεμένων") άρχισε αρκετά χρόνια πριν, από την περίοδο προετοιμασίας της πόλης ως Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης το 1997, επανήλθε με αφορμή την ανάπλαση της Αρχαίας Αγοράς (στο νότιο τμήμα της οποίας φέρεται ότι ήταν τοποθετημένες οι "Μαγεμένες", στην κορινθιακή κιονοστοιχία της Στοάς των Ειδώλων) και επέστρεψε προ τριετίας, όταν ο πρώην δήμαρχος ανακοίνωνε την πρόθεση επαναδιεκδίκησης των γλυπτών, με αφορμή την προετοιμασία της πόλης για τον εορτασμό των 100 ετών από την απελευθέρωσή της.

Τα αντίγραφα των αγαλμάτων, που κοσμούσαν τη λεγόμενη στοά των Ειδώλων, εκεί που σήμερα είναι η Αρχαία Αγορά, θα εκτεθούν στην επετειακή 80ή ΔΕΘ -πιθανότατα σε χώρους που θα διαμορφωθούν ειδικά στο περίπτερο "3" της Helexpo.

Η Αρχαία Αγορά της Θεσσαλονίκης (ανάμεσα Φιλίππου και Ολύμπου)

Οι "Μαγεμένες", είναι οκτώ αγάλματα, μια νεανική μορφή του Διονύσου, την Αριάδνη στεφανωμένη με φύλλα κληματαριάς, τη Λήδα σε σύμπλεγμα με τον κύκνο, τον Γανυμήδη σε σύμπλεγμα με τον αετό, την Αύρα με αέρινο χιτώνα, τη μορφή Διόσκουρου, της Φρύνης της Μαινάδας και της Νίκης. 

Ο Γανυμήδης

Οι "Μαγεμένες", ή τα Είδωλα, οι Καρυάτιδες της Θεσσαλονίκης όπως ονομάστηκαν, βρίσκονται σήμερα με τους αριθμούς1391 -1401 στο Λούβρο, δεν εκτίθενται όπως θα περίμενε κανείς, αλλά βρίσκονται αμπαλαρισμένες σε κάποιο από τα υπόγεια του μουσείου.

Δημιουργήθηκαν προφανώς για να καλύψουν την είσοδο της Αγοράς από την Εγνατία. Η είσοδος αυτή αποτελούνταν από κιονοστοιχία με πεσσούς, οι οποίοι έφεραν στις δύο πλευρές της ανάγλυφες παραστάσεις. 

Σχέδιο του Cousinery με τη ρωμαϊκή στοά των Incantadas (Μαγεμένων ή Ειδώλων)

Οι πανέμορφοι κίονες-αγάλματα αφαιρέθηκαν και μεταφέρθηκαν στη Γαλλία το 1864, με την άδεια των οθωμανικών αρχών, από τον Γάλλο παλαιογράφο Εμανουέλ Μίλερ, η δε κιονοστοιχία που τις περιέβαλε κυριολεκτικά κατακρεουργήθηκε, στην αποτυχημένη προσπάθεια μεταφοράς της. 
Μέχρι και το 1917 στην περιοχή δίπλα από τα Λουτρά Παράδεισος στο ύψος της Εγνατίας τα κατάλοιπα της αρχικής κιονοστοιχίας βρίσκονταν στην αυλή ενός σπιτιού. 

Μπέη Χαμάμ ή Λουτρά Παράδεισος

Όπως έλεγε η τελευταία αυτόπτης μάρτυρας των "Μαγεμένων" Ζεντίλ Κοέν, πριν από την πυρκαγιά του 1917 ένα μέρος από τα έργα τέχνης, που είχε στην κατοχή της η πλούσια οικογένεια του εβραίου υφασματέμπορα, πουλήθηκε σε Άγγλους. Το σπίτι του πλούσιου εμπόρου και οι τελευταίες μνήμες από τις "Μαγεμένες" σβήστηκαν στην πυρκαγιά του '17. 

Το 1753 ο Βρετανός ζωγράφος James Stuart (1713-1788) και ο αρχιτέκτονας και αρχαιολόγος Nicholas Revett (1720-1804), με τη μεσολάβηση του βρετανού προξένου, επισκέφθηκαν το σπίτι. Τη σκηνή αποθανάτισε ο Stuart σε χαρακτικό το οποίο έχει επιχρωματιστεί.

ΠΗΓΕΣ: Εφημερίδα ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ 2007, http://www.visaltis.net/, http://ta-anilia.blogspot.gr/, http://www.iefimerida.gr/